De Banenafspraak sinds 2013, waar staan we nu?

De Banenafspraak bestaat inmiddels zo’n dertien jaar. Omdat het initiatief in 2013 van start ging, is dit een goed moment om de balans op te maken: hoe ver zijn we gekomen? Wat waren de oorspronkelijke doelstellingen, wat is er in de loop der jaren veranderd en hoe ziet de toekomst eruit?

Banenrijklimburg richt zich doorgaans op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de nieuwste vacatures vinden, het domein waarin wij expertise hebben. In dit artikel verschuiven we de focus naar de rol van de overheid en zoomen we in op de Banenafspraak. Hieronder zetten we een korte samenvatting, daarna gaan we van slag!

• De Banenafspraak (2013) had als doel 125.000 extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking vóór 2026.
• Inmiddels zijn ruim 90.000 banen gerealiseerd; vooruitgang is zichtbaar, maar het einddoel is nog niet gehaald.
• Vooral de overheidssector blijft achter bij de oorspronkelijke afspraken.
• De regeling is in de loop der jaren vereenvoudigd en verbreed, met structureel loonkostenvoordeel vanaf 2026.
• In Limburg wordt actief ingezet op begeleiding, scholing en duurzame plaatsing.
• De belangrijkste uitdaging blijft: niet alleen meer banen, maar ook duurzaam en inclusief werk.

Wat heeft het opgeleverd?

In 2013 sloten het Kabinet-Rutte II en sociale partners het ‘Sociaal Akkoord’, waarin zij één van de grootste arbeidsmarktinitiatieven van het decennium vastlegden: de Banenafspraak. Het doel was ambitieus en duidelijk: 125.000 extra reguliere banen creëren voor mensen met een arbeidsbeperking vóór het einde van 2026. Hiervan zouden 100.000 banen door het bedrijfsleven en 25.000 door de overheid gerealiseerd worden. Deze banen moesten boven op de banen uit de nulmeting per 1 januari 2013 komen. Ondertussen zitten we in 2026, laten we de balans eens opmaken!

Oorspronkelijke doelstellingen, waarom kwam het kabinet er mee?

De kern van de Banenafspraak was ontstaan uit de overtuiging dat mensen met een arbeidsbeperking, die zelfstandig het wettelijk minimumloon niet kunnen verdienen, met de juiste kansen en ondersteuning wél een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de arbeidsmarkt. De afspraak moest werkgevers stimuleren deze groep te betrekken bij reguliere arbeid, onder meer met loonkostenvoordelen, subsidies en begeleiding via regionale Werkbedrijven en het doelgroep register van UWV.

De wet die hierop volgde, de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten, legde de afspraak in 2015 juridisch vast, met monitoring en (onder voorwaarden) een quotumregeling voor werkgevers die de afgesproken aantallen niet halen. Wanneer werkgevers de doelstellingen van de Banenafspraak niet halen, kan de overheid hen verplichten een vastgesteld aantal banen in te vullen met mensen uit de doelgroep, of anders een financiële heffing opleggen. Die financiële heffing was ongeveer: € 5.000, per niet ingevulde werkplek (een volledige baan van +- 25,5 uur) aan het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof).

Hoe ver zijn we gekomen?

Twaalf jaar later blijkt de realiteit genuanceerd. Recente cijfers tonen aan dat er ruim 90.000 extra banen zijn gecreëerd binnen de Banenafspraak voor mensen met een arbeidsbeperking, een significante groei, maar nog steeds ver onder de afgesproken 125.000 banen voor eind 2026. Gezien die recente cijfers moeten er nog 33.333 banen bijkomen voor mensen met een arbeidsbeperking, aldus het UWV.

Landelijke rapportages laten zien dat het aantal werkzame personen in de doelgroep stijgt, maar dat het tempo van de toename in sommige periodes lager is dan was gepland. Zo groeide het aantal banen in 2025 slechts met enkele duizenden ten opzichte van eerdere kwartalen.

Het blijft een uitdaging om een duurzaam en inclusief arbeidsmarktbeleid te realiseren dat bijdraagt aan echte participatie. Kritische analyses laten zien dat de oorspronkelijke doelen, vooral voor de overheidssector, herhaaldelijk niet gehaald worden.

Wat is veranderd?

Gedurende de looptijd van de Banenafspraak veranderde niet alleen de politieke context, maar ook de uitvoering:

Vereenvoudiging en verbreding: De wet- en regelgeving worden aangepast om het eenvoudiger te maken voor werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Vanaf 2026 wordt het loonkostenvoordeel structureel en blijven werkgevers dit voordeel behouden zolang iemand in dienst blijft — waar voorheen een maximumduur van drie jaar gold. Ook wordt de doelgroep verbreed zodat mensen die eerder buiten schot vielen, nu onder de regeling vallen.

Samenvoeging overheid en markt: De strikte scheiding tussen overheid en bedrijfsleven in de Banenafspraak wordt losgelaten om een eenduidigere realisatie van extra banen te bevorderen.

Kritiek op uitvoering: Werkgevers ervaren de regeling soms als complex en is er discussie over de effectiviteit van de ondersteuning en begeleiding. Ook blijkt dat een aanzienlijk deel van de doelgroep ondanks deelname moeilijk aan duurzaam werk komt.

Limburg: vooruitgang en regionale inzet

Uiteindelijk blijven we Banenrijklimburg, dus op onze prachtige provincie gaan we wat dieper in. Ook in Limburg is de Banenafspraak voelbaar geweest. Regionale Werkbedrijven, zoals WerkgeversServicepunt Midden-Limburg en samenwerkingsverbanden tussen UWV, gemeenten en partners als LimburgLeert, zetten zich in voor scholing en begeleiding van mensen met een arbeidsbeperking richting werk. Midden- en Zuid-Limburg bieden bijvoorbeeld via LimburgLeert werkgevers gesubsidieerde scholingsmodules aan om medewerkers met een arbeidsbeperking beter op de werkvloer te laten functioneren. Mocht je zelf nog een vacature zoeken in Midden-Limburg, klik dan hier!

Historische data en regionale analyses tonen aan dat Limburg steeds meer banen realiseert volgens de Banenafspraak, waarbij vooral het bedrijfsleven vaak op schema ligt om de regionale doelstellingen te halen, terwijl overheidswerkgevers in sommige regio’s nog achterblijven.

De Limburgse Werkgevers Vereniging (LWV) is actief betrokken bij initiatieven om taal- en digitale vaardigheden van werknemers met een arbeidsbeperking te versterken, wat de duurzame inzetbaarheid moet vergroten.

Kijk op de toekomst

Met nog enkele jaren te gaan tot de deadline van 2026, blijven beleidsmakers, werkgevers en maatschappelijke partners inzetten op versnelling en verbreding van de Banenafspraak. De recent aangenomen wetswijzigingen en maatregelen rondom loonkostenvoordelen zijn bedoeld om werkgevers makkelijker kansen te laten benutten.

Toch blijft de vraag hoe de arbeidsmarkt inclusiever kan worden voor iedereen, niet alleen kwantitatief, maar juist kwalitatief: hoe duurzaam zijn de banen, hoe inclusief de werkomgevingen en hoe groot is de kans op carrièrestappen voor deze werknemers? Dat zijn vragen waar Nederland, en Limburg, de komende jaren mee doorgaat.

BRON: Overheid.nl

BRON: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

BRON: UWV

BRON: Rijksoverheid