Gladheid en werkverzuim: wat mag en moet je als werkgever doen?

Winterse omstandigheden, zoals gladheid door sneeuw of ijzel, kunnen zorgen voor gevaarlijke situaties op de weg en op de werkvloer. Als werkgever kun je in deze periode te maken krijgen met werknemers die zich onveilig voelen om naar het werk te reizen en vragen om thuis te werken. Het is belangrijk om te weten welke rechten en plichten je daarbij hebt.

Thuiswerken is geen automatisch recht

In Nederland is thuiswerken geen wettelijk recht. Dat betekent dat je als werkgever in principe mag verwachten dat werknemers op de afgesproken werkplek verschijnen, ook bij gladheid. Volgens arbeidsjurist Jean Lemmens ben je niet verantwoordelijk voor de wijze waarop een werknemer naar het werk reist. De zorgplicht van de werkgever strekt zich niet automatisch uit tot het woon-werkverkeer, ook niet wanneer een werknemer zich onveilig voelt.

Weersomstandigheden vragen om maatwerk

Tegelijkertijd is geen enkele situatie hetzelfde. De ernst van de weersomstandigheden, de bereikbaarheid van de werkplek en de persoonlijke omstandigheden van de werknemer spelen een rol in de afweging. Wanneer wegen actief worden behandeld door bijvoorbeeld Rijkswaterstaat, is dat doorgaans een indicatie dat reizen verantwoord wordt geacht. Toch kunnen er situaties zijn waarin flexibiliteit wenselijk is, bijvoorbeeld wanneer een werknemer zeer afgelegen woont of aantoonbaar gevaar loopt bij het verlaten van huis. In zulke gevallen is overleg cruciaal en kan tijdelijk thuiswerken of het aanpassen van werktijden een redelijke oplossing zijn.

Zorgplicht bij buitenwerk

Voor werknemers die buiten werken, ligt de verantwoordelijkheid nadrukkelijker bij de werkgever. Volgens vakbond FNV ben je verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving. Dat betekent dat je moet onderzoeken welke risico’s werken in koude en gladde omstandigheden met zich meebrengt en passende maatregelen moet treffen. Denk hierbij aan het beschikbaar stellen van een verwarmde pauzeruimte, het beperken van de tijd dat werknemers in de kou werken en het stimuleren of faciliteren van geschikte beschermende kleding. Wanneer deze maatregelen ontbreken en de situatie onveilig is, mogen werknemers het werk tijdelijk neerleggen. Dit recht is vastgelegd in de Arbowet.

Ontslag is geen optie

Een werknemer ontslaan omdat hij of zij bij extreme gladheid weigert naar het werk te komen, is niet toegestaan. Wel mag je als werkgever verwachten dat het werk, waar mogelijk, doorgang vindt. Het thuiswerken niet mogelijk is, kan het gebruik van een taxi of het openbaar vervoer een alternatief zijn om de werkzaamheden toch te laten verrichten.

Vervoer bij extreem weer

Ook bij extreem winterweer blijft vervoer vaak mogelijk. Taxibedrijven werken met veiligheidsprotocollen en leggen het werk alleen stil wanneer rijden echt onverantwoord is. Zo geeft Taxi Centrale T-Tax aan dat het stilleggen van ritten zeer uitzonderlijk is en altijd in overleg met chauffeurs gebeurt. In situaties waarin ritten worden geannuleerd, worden werknemers doorgaans doorbetaald.